Σε μια κλασική επίδειξη της πολιτικής των «ίσων αποστάσεων» προχώρησε το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, σχολιάζοντας την επικύρωση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου.
Από τη μία πλευρά, η Ουάσιγκτον επανέφερε στη ρητορική της τους χαρακτηρισμούς «προκλητική» και «μη εποικοδομητική» για την κίνηση Άγκυρας και Τρίπολης, σε αντίθεση με την πρώτη ανακοίνωση, από την άλλη όμως έσπευσε να εξισώσει τον θύτη με το θύμα, καλώντας και τις δύο πλευρές να επιλύσουν τις διαφορές τους μέσω διμερούς διαλόγου.
Συγκεκριμένα, εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σημείωσε πως «η ανακοίνωση της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου κατανόησης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών έχει αυξήσει τις εντάσεις στην περιοχή και αποτελεί μια μη εποικοδομητική και προκλητική εξέλιξη – και η θέση μας επί του ζητήματος αυτού δεν έχει αλλάξει».
Το «καρφί» για το καλώδιο GSI και τις έρευνες
Η ουσία, ωστόσο, βρίσκεται στη δεύτερη παράγραφο της αμερικανικής τοποθέτησης.
Η Ουάσιγκτον ενθαρρύνει όλες τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου «να επιλύουν τις διαφορές τους σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες μέσω διαπραγματεύσεων με καλή πίστη και να αποφεύγουν οποιαδήποτε προκλητική συμπεριφορά», καταλήγοντας με τη διαπίστωση ότι η ειρηνική επίλυση «ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή».
Η ευθεία αναφορά σε «ερευνητικές δραστηριότητες» και η προτροπή προς «όλα τα μέρη» να αποφεύγουν ενέργειες συνδέεται άμεσα με τις πρόσφατες εξελίξεις γύρω από το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ (Great Sea Interconnector – GSI) και τις έρευνες του πλοίου Ievoli Relume νοτίως της Κάσου.
Στην πράξη, η Ουάσιγκτον:
Αντιμετωπίζει τις νόμιμες ελληνικές έρευνες εντός δυνητικής ελληνικής ΑΟΖ και διεθνών υδάτων ως δραστηριότητα που «διαταράσσει» την ηρεμία εάν δεν υπάρξει προηγούμενη συνεννόηση με την Άγκυρα.
Στέλνει σαφές μήνυμα στην Αθήνα να μην προχωρήσει σε μονομερείς κινήσεις πόντισης καλωδίων ή ερευνών στις περιοχές που επικαλύπτει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, αν δεν προηγηθεί διμερής συμβιβασμός.
Υπενθυμίζοντας με νόημα ότι «η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ», το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αρνείται για άλλη μια φορά να κατονομάσει το διεθνές δίκαιο της θάλασσας (UNCLOS) ως τη μόνη βάση οριοθέτησης.
Αντίθετα, ωθεί σε έναν γενικόλογο πολιτικό διάλογο, νομιμοποιώντας στην πράξη τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και των «αμφισβητούμενων υδάτων» που καλλιεργεί συστηματικά η τουρκική ηγεσία νοτίως της Κρήτης και των Δωδεκανήσων.
Η ανακοίνωση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
«Η ανακοίνωση της επικύρωσης του τουρκολιβυκού μνημονίου κατανόησης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών έχει αυξήσει τις εντάσεις στην περιοχή και αποτελεί μια μη εποικοδομητική και προκλητική εξέλιξη – και η θέση μας επί του ζητήματος αυτού δεν έχει αλλάξει.
Ενθαρρύνουμε όλες τις χώρες, συμπεριλαμβανομένων των εταίρων μας στην Ανατολική Μεσόγειο, να επιλύουν τις διαφορές τους σχετικά με τις θαλάσσιες ζώνες μέσω διαπραγματεύσεων με καλή πίστη και να αποφεύγουν οποιαδήποτε προκλητική συμπεριφορά.
Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι αμφότερες σύμμαχοι στο ΝΑΤΟ. Τις ενθαρρύνουμε να διεξάγουν διμερή διάλογο για την αντιμετώπιση οποιωνδήποτε σημείων διαφωνίας μεταξύ τους.
Η ειρηνική επίλυση τέτοιων διαφορών ανοίγει τον δρόμο για εμπορικές επενδύσεις και ερευνητικές δραστηριότητες που θα ωφελήσουν ολόκληρη την περιοχή».
