Τα πωλητήρια σε 27 από τους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας, μεταξύ των οποίων η Ακρόπολη, η Βεργίνα, οι Δελφοί, η Ολυμπία, οι Μυκήνες και η Κνωσός, μεταβιβάζονται για έξι χρόνια, με δυνατότητα παράτασης ακόμα έξι ετών σε ιδιωτική εταιρία. Η σύμβαση υπογράφηκε στις 14 Αυγούστου 2026 και το συμφωνημένο μίσθωμα ανά μήνα και για τα 27 πωλητήρια είναι 50.600 ευρώ, συν 2% επί των εσόδων.

Διαδοχικές αποφάσεις, με βάση το τελευταίο σχέδιο νόμου (αριθμός νόμου: 5324) που πέρασε από το υπουργείο Πολιτισμού το καλοκαίρι, οδήγησαν στην ενοικίαση των 27 πωλητηρίων στην εταιρία «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΑ Α.Ε.».

Τα 27 πωλητήρια που αφορά η σύμβαση και το ποσό ανά μήνα

• Αρχαιολογικός χώρος Ακρόπολης Αθηνών (17.000 ευρώ)
• Μεσαιωνική Πόλη Ρόδου (1.250 ευρώ)
• Loggia Ρέθυμνο (550 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Παλαιό Φρούριο Κέρκυρας (580 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Κνωσού (7.650 ευρώ)
• Παλαιά Πόλη Χανίων (250 ευρώ)
• Λουτρά Παραδείσου Θεσσαλονίκης (450 ευρώ)
• Αρχαιολογικό Μουσείο Χανίων (1.250 ευρώ)
• Αρχαιολογικό Μουσείο Αιγών (750 ευρώ)
• Βασιλικοί τάφοι Αιγών (1.350 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Επίδαυρος (1.600 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Σουνίου (1.050 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπιείο (550 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Αρχαίας Αγοράς (650 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Ολυμπίας (2.100 ευρώ)
• Αρχαιολογικό Μουσείο Ολυμπίας (2.100 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Δελφών (3.000 ευρώ)
• Αρχαιολογικό Μουσείο Δελφών (3.000 ευρώ)
• Παλάτι Μαγίστρου (1.250 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Μυκηνών (1.100 ευρώ)
• Ακρωτήρι Θήρας (1.150 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Παλαμηδίου (400 ευρώ)
• Τέμενος Ντεφτεντάρ στην Κω (310 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος ανακτόρου Μυστρά (400 ευρώ)
• Βιοτεχνία ελληνικών μαντιλιών (350 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Κεραμικού, πωλητήριο εισόδου (255 ευρώ)
• Αρχαιολογικός χώρος Κεραμικού, πωλητήριο εξόδου (255 ευρώ)

Η Κνωσός

Ερωτήματα για τη διαδικασία και τον διαγωνισμό

Άνθρωποι του πολιτισμού, όπως αρχαιολόγοι και αρχαιοφύλακες, έχουν κάνει μία σειρά από δημόσιες παρατηρήσεις για τη διαδικασία, με την οποία ανατέθηκε στην εν λόγω εταιρία η εκμίσθωση των πωλητηρίων.

Πληροφορίες του Newsbomb αναφέρουν ότι πριν τη διαδικασία παραχώρησης, προηγήθηκε η σύνταξη μελέτης για να υπολογιστούν οι ροές επισκεπτών στους μεγαλύτερους αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. Η εταιρία Radiant είναι αυτή που ανέλαβε την εκπόνηση μελέτης το 2023, σχετικά με τη ροή επισκεπτών στην Ακρόπολη. Η ίδια εταιρία ανέλαβε άλλες δύο μελέτες -μία το 2024 και μία το 2026, σχετικά με τη ροή επισκεπτών για την επέκταση της εφαρμογής των ζωνών στους αρχαιολογικούς χώρους και τα μουσεία, όπου εφαρμόζεται το ηλεκτρονικό εισιτήριο (e-ticket).

Και στις τρεις περιπτώσεις έγινε στη Radiant απευθείας ανάθεση, ενώ το κόστος των μελετών, όπως αναφερόταν στις συμβάσεις ήταν 24.100 ευρώ, 29.500 ευρώ και 29.100 ευρώ (όπως αναφέρθηκε στην ανάθεση), αντίστοιχα.

Η «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΑ Α.Ε.» πρόκειται για εταιρία που συστάθηκε από δύο άλλες: την Space και τη Radiant. Η κατακύρωση, λοιπόν, σε αυτή των 27 πωλητηρίων, πρόκειται για προφανή σύγκρουση συμφερόντων, την ώρα που στις μελέτες που εκπόνησε η Radiant βασίστηκε και το ποσό της ενοικίασης των χώρων.

Την ίδια ώρα, όπως καταγγέλλουν και άνθρωποι του πολιτισμού, στον διαγωνισμό, που είχε διάρκεια μόνο δύο ημερών, συμμετείχε μόνο μία εταιρία: η ένωση Space Hellas - Radiant Technologies, καθώς ήταν η μοναδική υποψήφια ένωση εταιριών που πληρούσε όλους τους όρους. Και μάλιστα, η προσφορά που έκανε ξεπέρασε την τιμή εκκίνησης που ήταν 46.030 ευρώ τον μήνα, μόλις κατά 4.570 ευρώ.

Οι όροι του διαγωνισμού

Η διακήρυξη που έβγαλε ο Οργανισμός Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ), ο οποίος το 2020 αντικατέστησε το Ταμείο Αρχαιολογικών Πόρων (ΤΑΠ) και ήταν πλέον αυτός που διαχειριζόταν τα έσοδα των μνημείων (από εισιτήρια, πωλητέα είδη, εκμαγεία, εκδόσεις, κινηματογραφήσεις και φωτογραφήσεις κ.ά.) είχε τρεις προϋποθέσεις για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό, όπως αναφέρονταν στον όρο 19 που αφορούσε την τεχνική και επαγγελματική ικανότητα:

• μέσο ετήσιο κύκλο εργασιών άνω των 5 εκατ. ευρώ, θετικά ίδια κεφάλαια και εμπειρία τουλάχιστον ενός έτους στη λειτουργία πωλητηρίου αναμνηστικών σε πολιτιστικό χώρο,
• δικαιώματα αποκλειστικής εμπορικής διανομής προϊόντων τρίτου και,
• προηγούμενη υλοποίηση και παράδοση ολοκληρωμένου πληροφοριακού συστήματος προϋπολογισμού άνω του 1 εκατ. ευρώ, χωρίς ΦΠΑ.

Τον πρώτο όρο πληρούσε μόνο η Radiant, ενώ τον τρίτο όρο μόνο η Space, οι εταιρίες που δημιούργησαν την «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΑΝΑΜΝΗΣΤΙΚΑ Α.Ε.». Επομένως, ανακύπτουν ερωτήματα σχετικά με το πώς γίνεται η μόνη εταιρία που συμμετείχε στον διαγωνισμό και που θα μπορούσε να τον κερδίσει να είναι και η ίδια με αυτή που είχε αναλάβει τις μελέτες εκπόνησης για τη ροή των επισκεπτών.

Ο αρχαιολογικός χώρος των Δελφών

Αρμόδιες πηγές με τις οποίες συνομίλησε το Newsbomb περιέγραψαν μια αλυσίδα γεγονότων, τα οποία, σύμφωνα με τις καταγγελίες, παραπέμπουν σε μία σχεδιασμένη αλληλουχία αποφάσεων για να αποδοθούν τα 27 πωλητήρια στον ένα και μοναδικό μετέχοντα στη διαδικασία ανάθεσης.

Την εμπειρία ενός έτους στη λειτουργία πωλητηρίου αναμνηστικών σε πολιτιστικό χώρο, σημειώνεται πως η Radiant την είχε αποκτήσει τόσο από πωλητήρια στο Παναθηναϊκό Στάδιο, όσο και από την πιλοτική λειτουργία του πωλητηρίου στα πρώην Ανθοπωλεία της Βουλής, έργο που, μαζί με συμπληρωματική σύμβαση, έφτασε περίπου τις 580.000 ευρώ με ΦΠΑ.

Μετά το πιλοτικό πρόγραμμα, μάλιστα, προκηρύχθηκε διαγωνισμός για την εκμίσθωση του πωλητηρίου στα παλαιά ανθοπωλεία της Βουλής, τον οποίο κέρδισε η ίδια κοινοπραξία, με μηναίο μίσθωμα 2.200 ευρώ, καθώς μεταξύ των όρων ήταν πως ο ανάδοχος θα έπρεπε να έχει εκτελέσει σύμβαση πωλητηρίου αναμνηστικών ειδών «το οποίο διαχειρίζεται το υπουργείο Πολιτισμού ή ο ΟΔΑΠ διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους». Αυτόν τον τελευταίο όρο, μόνο η κοινοπραξία πληρούσε, καθώς είχε αναλάβει την προηγούμενη σύμβαση των ανθοπωλείων.

«Έχει στηθεί τεράστια μπίζνα γύρω από τα μνημεία»

Μιλώντας στο Newsbomb η πρόεδρος του Ενιαίου Συλλόγου Υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού Αττικής, Στερεάς και Νήσων, Δέσποινα Κουτσούμπα, τόνισε ότι «οι εργαζόμενοι και οι εργαζόμενες του ΥΠΠΟ παλεύουμε εδώ και πολύ καιρό για να καταδειχθεί ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση προχωρά στην άμεση ή έμμεση παράδοση του κρατικού πλούτου και της πολιτιστικής κληρονομιάς στους επιχειρηματικούς ομίλους, με όχημα τον ΟΔΑΠ».

Και υπογράμμισε ότι «από 'ταμείο αναδιανομής' των εσόδων από αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία της χώρας, όπως ήταν στο παρελθόν, ο ΟΔΑΠ μετατράπηκε σε όχημα εμπορευματοποίησης των μνημείων, κατασπατάλησης πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και φωτογραφικών διαγωνισμών». Πρόσθεσε δε, ότι «τα αναψυκτήρια, η διαχείριση των εισιτηρίων των μεγαλύτερων αρχαιολογικών χώρων, ακόμη και οι τουαλέτες της Ακρόπολης, της Αρχαίας Αγοράς και του Κεραμεικού, παραδίδονται σε ιδιώτες, και μάλιστα με διαγωνισμούς που έχουν συνήθως έναν, σπανίως δύο, συμμετέχοντες».

«Η υπέρογκη αύξηση των εισιτηρίων και η κατάργηση του χειμερινού εισιτηρίου ήδη δείχνει τα αποτελέσματά της: όλο και λιγότεροι πολίτες της χώρας μας μπορούν να επισκεφτούν τα μνημεία και τα μουσεία, όπως δείχνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ. Αλλά την ίδια στιγμή οι αρχαιολογικοί χώροι παραχωρούνται στους 'έχοντες' για 'πριβέ ώρες' ή για ιδιωτικά γεύματα. Και φανταστείτε ότι όλα αυτά συμβαίνουν πριν καν τεθεί σε εφαρμογή ο νόμος του ξεπουλήματος μέσω της ΑΕ Εμπορίας Πολιτισμού, που ψηφίστηκε στα τέλη Ιουλίου», συμπληρώνει.

Παράλληλα, η κ. Κουτσούμπα κάνει λόγο για «μια τεράστια μπίζνα που έχει στηθεί γύρω από τα μνημεία, με επιχειρήσεις που έχουν προνομιακή πρόσβαση στην κυβέρνηση και την πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού». «Και όπως σε κάθε τέτοια μπίζνα, το κόστος -η συντήρηση, η προστασία και η λειτουργία των αρχαιολογικών χώρων- μένουν στο δημόσιο, ενώ το κερδοφόρο κομμάτι, όπως τα πωλητήρια και τα εισιτήρια, επισκευάζονται με χρήματα όλων μας και μετά δίνονται σε έναν ιδιωτη, ώστε να έχει μόνο καθαρό κέρδος», προσθέτει.

«Πρόκειται για την κοινή περιουσία όλου του ελληνικού λαού, πρόκειται για την ιστορική μας μνήμη», τονίζει η πρόεδρος του Ενιαίου Συλλόγου Υπαλλήλων του υπουργείου Πολιτισμού Αττικής, Στερεάς και Νήσων, σημειώνοντας πως «η κυβέρνηση νομίζει ότι μπορεί να τη διαχειρίζεται κατά το δοκούν, με τις αποφάσεις των κομματικών Διοικήσεων που η ίδια διορίζει».

Τέλος διαμηνύει ότι «οι υπάλληλοι του υπουργείου Πολιτισμού θα συνεχίσουμε τις κινητοποιήσεις μας. Στεκόμαστε ενάντιοι σε αυτές τις εξελίξεις και θα κάνουμε ό,τι περνά από το χέρι μας για να γυρίσουν τα πωλητήρια, τα εισιτήρια και όλες οι υποδομές των αρχαιολογικών χώρων στην Αρχαιολογική Υπηρεσία, όπου και ανήκουν».

Ζωή Μακρυγιάννη - newsbomb.gr