Μια ανάρτηση στο διαδίκτυο στάθηκε αρκετή για να πυροδοτήσει έντονες συζητήσεις γύρω από την πιο θανατηφόρα πανδημία στην ανθρώπινη ιστορία.
Με φόντο τον πρόσφατο συναγερμό στη Σιβηρία και τον θάνατο 28χρονης ερευνήτριας από πνευμονική πανώλη, το ερώτημα επανήλθε με ένταση: Υπήρξε ποτέ εμβόλιο για τον «Μαύρο Θάνατο» και πώς ακριβώς απαλλάχθηκε η ανθρωπότητα από τον εφιάλτη;
Την απάντηση έδωσε με αφοπλιστικό τρόπο ο Βρετανός λοιμωξιολόγος Dr. Neil Stone, καταρρίπτοντας έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους:
«Τα εμβόλια δεν μας απάλλαξαν από τη βουβωνική πανώλη, είναι αλήθεια. Δεν υπήρχε κανένα εμβόλιο. Τελείωσε από μόνη της… αφού πρώτα εξολόθρευσε τον μισό πληθυσμό της Ευρώπης!»
Το τίμημα του Μεσαίωνα: Φυσική επιλογή και καραντίνα
Η ιστορική πραγματικότητα πίσω από την τοποθέτηση του ειδικού σοκάρει.
Στην πανδημία του 14ου αιώνα (1346–1353), η πανώλη δεν νικήθηκε από φαρμακευτικά σκευάσματα. Η επιδημία έκανε τον κύκλο της και υποχώρησε αποκλειστικά μέσα από την απόλυτη καταστροφή: όσοι επέζησαν είχαν αναπτύξει φυσική ανοσία, ενώ τα πρώτα στοιχειώδη μέτρα απομόνωσης και καραντίνας περιόρισαν σταδιακά τη μετάδοση, αφήνοντας πίσω δεκάδες εκατομμύρια νεκρούς.
Τι ισχύει σήμερα: Υπάρχει τελικά εμβόλιο;
Στη σύγχρονη εποχή, η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη:
Υπάρχουν εμβόλια, αλλά είναι ειδικού σκοπού: Εμβόλια κατά της πανώλης έχουν αναπτυχθεί από τα τέλη του 19ου αιώνα (αδρανοποιημένα ή ζώντα εξασθενημένα στελέχη) και χρησιμοποιούνται κυρίως στη Ρωσία και τις ΗΠΑ.
Δεν διατίθενται στον γενικό πληθυσμό: Τα σκευάσματα αυτά χορηγούνται αποκλειστικά σε ερευνητές εργαστηρίων υψίστης βιοασφάλειας και στρατιωτικούς που επιχειρούν σε ενεργές ενδημικές εστίες.
Η «αχίλλειος πτέρνα» του εμβολίου: Ενώ προσφέρει σχετική προστασία από τη βουβωνική μορφή (τσίμπημα ψύλλου), δεν παρέχει αξιόπιστη κάλυψη απέναντι στην πνευμονική πανώλη, η οποία μεταδίδεται αερογενώς και μπορεί να σκοτώσει μέσα σε 24 ώρες.
Το πραγματικό «όπλο» της σύγχρονης ιατρικής
Σε αντίθεση με τον Μεσαίωνα, η ανθρωπότητα δεν είναι πλέον ανυπεράσπιστη. Το βακτήριο Yersinia pestis αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά όχι με εμβόλια, αλλά με κοινά αντιβιοτικά (όπως στρεπτομυκίνη, δοξυκυκλίνη και γενταμικίνη), αρκεί να χορηγηθούν άμεσα, στο πρώτο 24ωρο από την εκδήλωση των συμπτωμάτων.
