Το νέο νομοσχέδιο του Υπουργείου Εργασίας για την «ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης», που κατατέθηκε στη Βουλή στις 27 Ιουλίου 2026 και εισάγεται προς συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή, παρουσιάζεται από την κυβέρνηση ως μεγάλη τομή ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για μια κυνική προσπάθεια να μεταφερθεί η κρατική ευθύνη για αξιοπρεπείς συντάξεις στους ώμους των ίδιων των εργαζομένων, την ώρα που οι κύριες συντάξεις έχουν ήδη κατρακυλήσει σε εξευτελιστικά επίπεδα.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του συστήματος «Ήλιος» για τον Ιούνιο του 2026, η μέση κύρια σύνταξη διαμορφώθηκε στα 866 ευρώ μεικτά, ενώ για τις νέες συνταξιοδοτήσεις το ποσό πέφτει ακόμη χαμηλότερα, κοντά στα 774 ευρώ!
Χιλιάδες συνταξιούχοι λαμβάνουν κάτω από 900 ευρώ (μεικτά έτσι;).
Αντί να ενισχύσει ουσιαστικά τις συντάξεις, η κυβέρνηση Μητσοτάκη προωθεί ως «λύση», την «προαιρετική αποταμίευση» αυτό που στην ουσία είναι μεταφορά κινδύνου στις πλάτες των πολιτών.
Από το κράτος πρόνοιας στον ατομικό τζόγο
Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) και τα νέα «Ομαδικά Ασφαλιστικά Προϊόντα Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης» λειτουργούν με κεφαλαιοποιητικό χαρακτήρα.
Τα χρήματα των εργαζομένων επενδύονται σε μεικτά αμοιβαία κεφάλαια, ομόλογα και μετοχές.
Η απόδοση δεν είναι εγγυημένη. Αν οι αγορές πέσουν, ο ασφαλισμένος χάνει. Αν τα ταμεία χρεώσουν υψηλά διαχειριστικά κόστη (συχνά 3-4%), το κεφάλαιο ροκανίζεται πριν καν αρχίσει να αποδίδει.
Η κυβέρνηση διαφημίζει φορολογική έκπτωση έως 44%. Ακούγεται εντυπωσιακό. Στην πράξη, όμως, αφορά κυρίως υψηλόμισθους. Για έναν εργαζόμενο με καθαρό εισόδημα γύρω στα 1.000 ευρώ, που θα αποφασίσει να «βάλει στην άκρη» 100 ευρώ τον μήνα, το φορολογικό όφελος περιορίζεται στα… 9 ευρώ.
Δηλαδή, για να «κερδίσει» 9 ευρώ, χάνει 91 από τον ήδη πενιχρό μισθό του. Είναι εξοργιστικό να ζητείται μακροχρόνια δέσμευση από ανθρώπους που αδυνατούν να βγάλουν τον μήνα, την ώρα που η ακρίβεια ροκανίζει καθημερινά το εισόδημά τους.
Ακόμη πιο προκλητικό είναι το πλαίσιο φορολόγησης των παροχών. Αν ο ασφαλισμένος θελήσει να πάρει τα χρήματά του πριν τα 67 (για παράδειγμα μεταξύ 62 και 67 ετών), θα φορολογηθεί με 10% στο εφάπαξ!
Μόνο μετά τα 67 ο συντελεστής πέφτει στο 5%. Στην ουσία, το κράτος τιμωρεί όποιον χρειαστεί τα δικά του χρήματα πριν την επίσημη ηλικία συνταξιοδότησης.
Τα χρήματα «κλειδώνονται» για δεκαετίες, ενώ ο κίνδυνος επένδυσης παραμένει αποκλειστικά δικός του.Το νομοσχέδιο προβλέπει «ανοιχτά» ταμεία ώστε να μπουν και μικρές επιχειρήσεις ή ελεύθεροι επαγγελματίες, καθώς και πλήρη φορητότητα δικαιωμάτων.
Αυτά είναι τεχνικές βελτιώσεις. Δεν αλλάζουν όμως τον πυρήνα: Το κράτος αποσύρεται σταδιακά από την ευθύνη να διασφαλίσει αξιοπρεπή σύνταξη και ωθεί τους πολίτες σε ιδιωτικά σχήματα που εξυπηρετούν κυρίως τις ασφαλιστικές εταιρείες και τα επενδυτικά funds.
Ποιοι κερδίζουν πραγματικά
Η συντριπτική πλειοψηφία των χαμηλόμισθων και των μεσαίων στρωμάτων δεν έχει την πολυτέλεια να «επενδύσει» σε μακροχρόνια προγράμματα με ρίσκο.
Όσοι θα μπορέσουν να επωφεληθούν ουσιαστικά είναι όσοι έχουν ήδη υψηλά εισοδήματα και μπορούν να εκμεταλλευτούν πλήρως την έκπτωση φόρου έως 44%.
Οι υπόλοιποι μένουν απροστάτευτοι, με κύριες συντάξεις που δεν φτάνουν ούτε για τα βασικά.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει το νομοσχέδιο ως «περισσότερες δυνατότητες» και «διεύρυνση επιλογών».
Στην πραγματικότητα, είναι η επίσημη ομολογία αποτυχίας του δημόσιου ασφαλιστικού συστήματος και η προσπάθεια να φορτωθεί το βάρος στους ίδιους τους εργαζόμενους.
Μετά από χρόνια λιτότητας, μειώσεων και αναδιαρθρώσεων που οδήγησαν τις συντάξεις σε ιστορικά χαμηλά, η λύση που προτείνεται είναι… «βάλτε τα χρήματά σας στις αγορές και… ελπίζετε».
Πρόκειται για θεσμό-παγίδα. Ευνοεί τα επενδυτικά ταμεία, αφήνει τους χαμηλόμισθους εκτεθειμένους και μετατρέπει τη συνταξιοδοτική ασφάλεια από κοινωνικό δικαίωμα σε ατομικό ρίσκο. Και όλα αυτά βαφτίζονται «εκσυγχρονισμός».
