Στη Βουλή κατατέθηκε ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ένα εκτεταμένο νομοθέτημα 774 άρθρων, που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο λειτουργίας των δήμων και των περιφερειών της χώρας που θα εισαχθεί για συζήτηση και ψήφιση στην Ολομέλεια της Βουλής στις 23-24 Ιουνίου με κρίσιμο σημείο είναι να δημιουργηθεί αλλά και να λειτουργήσει ο ανεξάρτητος Επόπτης Νομιμότητας για την επίτευξη διαφάνειας και λογοδοσίας.
Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες θεσμικές παρεμβάσεις των τελευταίων ετών στον χώρο της Αυτοδιοίκησης, καθώς συγκεντρώνει, κωδικοποιεί και εκσυγχρονίζει σχεδόν 2.000 διάσπαρτες αλληλεπικαλυπτόμενες νομοθετικές διατάξεις δεκαετιών που αφορούν τη λειτουργία των δήμων και των περιφερειών της χώρας.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών, ο βασικός στόχος του νέου Κώδικα είναι η δημιουργία ενός ενιαίου και λειτουργικού θεσμικού πλαισίου που θα περιορίσει τη γραφειοκρατία, θα αποσαφηνίσει τις αρμοδιότητες των φορέων και θα ενισχύσει τη διαφάνεια στη λήψη των αποφάσεων.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις περιφέρειες, οι οποίες δεκαπέντε χρόνια μετά τη θεσμοθέτησή τους εξακολουθούν να λειτουργούν μέσα από ένα σύνθετο πλέγμα διατάξεων διαφορετικών περιόδων. Με τον νέο Κώδικα επιχειρείται η ενοποίηση των κανόνων λειτουργίας τους και η σαφέστερη κατανομή των αρμοδιοτήτων τους.
Ο νέος Κώδικας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια και τη λογοδοσία των αιρετών οργάνων. Προβλέπονται αυξημένες υποχρεώσεις δημοσιοποίησης αποφάσεων, ευρύτερη χρήση ψηφιακών μέσων και ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, ώστε οι πολίτες να έχουν ευκολότερη και ταχύτερη πρόσβαση στις αποφάσεις που λαμβάνονται σε τοπικό επίπεδο.
Ταυτόχρονα, αναδιοργανώνεται το σύστημα διακυβέρνησης των ΟΤΑ, με πιο ξεκάθαρο καθορισμό των αρμοδιοτήτων των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων, των επιτροπών και των λοιπών οργάνων διοίκησης. Στόχος είναι η αποφυγή αλληλοεπικαλύψεων και η βελτίωση της αποτελεσματικότητας στη λήψη αποφάσεων.
Σημαντικές παρεμβάσεις προβλέπονται και στο πεδίο της οικονομικής διοίκησης των δήμων και των περιφερειών. Το υπουργείο Εσωτερικών κάνει λόγο για ένα πιο σαφές και διαφανές πλαίσιο λειτουργίας των οικονομικών υπηρεσιών, το οποίο θα περιορίσει τις διαφορετικές ερμηνείες της νομοθεσίας και θα ενισχύσει τη χρηστή διαχείριση των δημόσιων πόρων.
Αλλαγές εισάγονται και στο σύστημα ελέγχου νομιμότητας των αποφάσεων των ΟΤΑ.
Ο έλεγχος θα επικεντρώνεται αποκλειστικά στη νομιμότητα των πράξεων και όχι στη σκοπιμότητά τους, μέσα από ένα οργανωμένο πλαίσιο που θα υποστηρίζεται από ειδικές υπηρεσίες και σύγχρονα πληροφοριακά συστήματα ενώ βαρύτητα δίνει στην χωρική αναρμοδιότητα, μια τεράστια θεσμική αλλαγή για τον έλεγχο των πράξεων και στοίχημα της κυβέρνησης που μετά από δύο αποτυχημένες προσπάθειες πλέον θα κινηθεί στην δημιουργία του Ανεξάρτητου Επόπτη Νομιμότητας.
Η κυβέρνηση στο πλαίσιο της πιεζόμενης διαφάνειας (μετά το σκάνδαλο και του ΟΠΕΚΕΠΕ) θέλει να δημιουργηθεί και να λειτουργήσει άμεσα η νέα υπηρεσία εποπτείας ΟΤΑ καθώς θεωρεί ότι θα κριθεί η αξιοπιστίας της στα λεγόμενά της απέναντι σε Δήμους και Περιφέρειες.
Παράλληλα, αποσαφηνίζεται η θεσμική θέση των αιρετών, καθώς καθορίζονται με μεγαλύτερη σαφήνεια τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις τους, οι αποζημιώσεις που δικαιούνται και οι άδειες που μπορούν να λαμβάνουν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους.
